یکی از عجیبترین درسهایی که در مسیر ساختن یک SaaS یاد گرفتهام این است که سختترین بخش کار معمولا وقتی شروع میشود که محصول بالاخره کار میکند. نوشتن کد، عرضه کردن قابلیتها، رفع باگها و دیپلوی کردن بهروزرسانیها کارهای ملموسی هستند. مسئله روشن است، سیستم روشن است و معمولا قدم بعدی هم روشن است.
اما جذب مشتری داستان دیگری دارد. توزیع بینظمتر است. جایگاهسازی مبهمتر است. پیام درست سلیقه و ظرافت میخواهد. کلیک، CTR، نگهداشت و تبدیل، آدم را مجبور میکند فقط مثل یک مهندس فکر نکند، بلکه مثل یک بازاریاب، نویسنده، پژوهشگر و کسی که رفتار آدمها را میفهمد هم فکر کند.
عرضه فقط شروع ماجراست
خیلی از توسعهدهندهها این بخش را دستکم میگیرند چون نرمافزار بازخورد فوری میدهد. یک دکمه یا کار میکند یا نمیکند. یک دیپلوی یا موفق میشود یا شکست میخورد. اما بازاریابی به این سادگی نیست. ممکن است چیزی سنجیده و خوب منتشر کنید و باز هم نادیده گرفته شوید. ممکن است محصول مفیدی بسازید و هنوز نتوانید توضیح دهید چرا باید برای دیگران مهم باشد.
این فاصله مخصوصا وقتی تنها کار میکنید خستهکننده میشود. انگار همزمان با حفظ شغل اول، مجبورید از صفر یک شغل دوم هم یاد بگیرید. و واقعیت این است که در گفتگوهای صادقانه درباره SaaS به این موضوع به اندازه کافی پرداخته نمیشود.
چرا بخش خلاقه سختتر به نظر میرسد
- کد به منطق و ساختار پاداش میدهد.
- توزیع به توجه، زمانبندی، اعتماد و تکرار وابسته است.
- پیام خوب معمولا ساده به نظر میرسد، اما رسیدن به آن سادگی تکرار زیادی میخواهد.
- حتی ابزارهای قوی AI معمولا در کدنویسی سریعتر کمک میکنند تا در جایگاهسازی اصیل یا کار خلاقانهای که واقعا انسانی به نظر برسد.
همین نکته آخر این روزها جالب است. AI وقتی مسئله فنی و دقیق تعریف شده باشد واقعا مفید است. اما به محض اینکه کار خلاقه، ظریف یا وابسته به لحن و صدا شود، خروجی میتواند بهطرز دردناکی مصنوعی و awkward باشد. همین تضاد نشان میدهد که قضاوت انسانی هنوز چقدر مهم است.
ساختن در فضای عمومی یعنی یاد گرفتن در فضای عمومی
این دقیقا بخشی از چیزی است که هنگام ساختن rizae.com یاد میگیرم. خود محصول مهم است، اما توانایی توضیح دادن، ارائه کردن و رساندن آن به آدمهای درست هم به همان اندازه مهم است. لانچ پایان خط نیست. شروع نوع دیگری از کار است.
نتیجه عملی برای من ساده است: اگر توسعهدهندهای هستید که یک SaaS میسازد، فرض نکنید که بعد از لایو شدن محصول، توزیع خودبهخود حل میشود. جذب مشتری، پیامسازی و نگهداشت را مهارتهای واقعی بدانید. یادگیری آنها کندتر است، قابل پیشبینی نیست و به اندازه کدنویسی اهمیت دارد.